سرطان مری یکی از بیماری‌های جدی دستگاه گوارش است که از سلول‌های دیواره مری (لوله‌ای که غذا را از گلو به معده می‌برد) منشأ می‌گیرد. این بیماری معمولاً در سنین میانسالی و بالاتر دیده می‌شود و در مردان بیشتر از زنان شایع است. تشخیص زودهنگام این عارضه می‌تواند جان بیمار را نجات دهد، اما از آنجا که علائم اولیه آن مبهم است، بیشتر بیماران در مراحل پیشرفته‌تر مراجعه می‌کنند. این مقاله از کلینیک دکتر کتایون رحمدل جراح توراکس با هدف بررسی راه های تشخیص و درمان سرطان مری تدوین شده است. برای مشاوره و ویزیت با شماره تلفن ۰۲۱۲۲۸۶۱۶۸۴ تماس بگیرید و یا در واتساپ ۰۹۱۲۱۵۹۵۸۹۲ پیغام بگذارید.

 انواع سرطان مری

سرطان مری بیماری‌ است که در آن سلول‌های بدخیم (سرطانی) در دیواره مری – لوله عضلانی که غذا را از گلو به معده می‌رساند – رشد غیرطبیعی می‌کنند. این سرطان معمولاً از لایه داخلی مری (مخاط) شروع شده و می‌تواند به لایه‌های عمقی‌تر، غدد لنفاوی و حتی اندام‌های مجاور گسترش یابد. سرطان دیواره مری به طور کلی به دو نوع تقسیم می‌شود:

1. کارسینوم سلول سنگفرشی: در بخش‌های بالایی و میانی مری ایجاد می‌شود و معمولاً با مصرف سیگار، الکل یا التهاب مزمن مری ارتباط دارد.
2. آدنوکارسینوما : در قسمت پایینی مری (نزدیک معده) شایع است و معمولاً بر اثر رفلاکس معده و بیماری بارت مری به وجود می‌آید.

شناخت دقیق نوع سرطان مری به پزشک کمک می‌کند تا روش درمانی مناسب‌تری را با توجه به محل تومور، مرحله بیماری، ویژگی‌های بافتی و وضعیت عمومی بیمار انتخاب کند. این تشخیص نه‌تنها اثربخشی درمان را افزایش می‌دهد، بلکه از عوارض غیرضروری جلوگیری کرده و شانس بقای طولانی‌مدت بیمار را بهبود می‌بخشد.

 

علائم سرطان مری را بشناسیم!

سرطان مری اغلب در مراحل اولیه بدون علامت یا با نشانه‌های خفیف است، به همین دلیل بسیاری از بیماران دیر متوجه می‌شوند. شناخت زودهنگام علائم می‌تواند جان شما را نجات دهد. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

توضیح	علامت
ابتدا احساس گیر کردن غذا در گلو یا پشت قفسه سینه، سپس حتی مایعات هم به سختی پایین می‌روند.	مشکل در بلع (دیسفاژی)
کاهش وزن ناگهانی و بدون رژیم یا تغییر فعالیت.	کاهش وزن بی‌دلیل
سوزش یا فشار مداوم، به‌ویژه هنگام بلع.	درد قفسه سینه یا پشت
به‌خصوص اگر با خون همراه باشد (هِموتیزی).	سرفه مزمن یا گرفتگی صدا
تشدید رفلاکس و احساس برگشت غذا.	آروغ زدن یا ترش کردن مداوم
ناشی از خونریزی آهسته در مری.	خستگی شدید و کم‌خونی

اگر هر یک از این علائم بیش از دو هفته ادامه داشته باشد، باید حتماً به پزشک متخصص مراجعه کرد تا بررسی‌های دقیق با آندوسکوپی فوقانی و بیوپسی انجام شود و نوع و مرحله سرطان دقیقاً مشخص گردد.

روش‌های تشخیص سرطان دیواره مری

تشخیص زودهنگام سرطان مری، کلید اصلی افزایش شانس بقا و موفقیت درمان است. از آنجا که علائم اولیه این بیماری اغلب مبهم یا مشابه بیماری‌های خوش‌خیم گوارشی (مانند رفلاکس یا التهاب مری) هستند، استفاده از روش‌های تشخیصی دقیق و هدفمند اهمیت حیاتی دارد. فرآیند تشخیص معمولاً با ارزیابی بالینی شروع شده و با تست‌های تصویربرداری، آندوسکوپی و آزمایش‌های پاتولوژی تکمیل می‌شود. هدف نهایی، تعیین نوع سرطان، محل دقیق تومور، گسترش بیماری (مرحله‌بندی) و وضعیت سلامت عمومی بیمار است تا بهترین برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده طراحی شود. روش‌های استاندارد و پیشرفته تشخیص سرطان مری عبارتند از:

۱. اندوسکوپی و نمونه‌برداری

اولین و مهم‌ترین قدم برای تشخیص سرطان مری، انجام اندوسکوپی است. در این روش، پزشک با استفاده از لوله‌ای باریک و انعطاف‌پذیر که دوربین دارد، داخل مری را مشاهده می‌کند. اگر ناحیه مشکوکی دیده شود، از آن نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌شود تا در آزمایشگاه بررسی گردد. این روش دقیق‌ترین راه برای تشخیص قطعی سرطان مری است.

۲. تصویربرداری

بعد از تأیید تشخیص، برای مشخص کردن وسعت تومور و بررسی پخش شدن آن در بدن، از تصویربرداری‌های پیشرفته استفاده می‌شود:

• سی‌تی اسکن (CT): برای بررسی قفسه سینه و شکم.
• پت اسکن  (PET): برای تشخیص متاستاز (گسترش سرطان به سایر اندام‌ها).
• سونوگرافی اندوسکوپیک (EUS): برای تعیین عمق نفوذ تومور در دیواره مری و بررسی غدد لنفاوی.

ترکیب این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا مرحله بیماری را دقیق مشخص کند و بهترین روش درمانی را انتخاب نماید.

مراحل سرطان مری

سرطان مری معمولاً بر اساس سیستم  TNM تقسیم‌بندی می‌شود:

• T: میزان درگیری دیواره مری.
• N: درگیری غدد لنفاوی اطراف.
• M: وجود یا عدم وجود متاستاز (پخش به اندام‌های دیگر).

تعیین مرحله بیماری برای تصمیم‌گیری درباره درمان اهمیت زیادی دارد؛ چون روش درمان در مراحل اولیه با مراحل پیشرفته کاملاً متفاوت است.

روش‌های درمان سرطان مری

درمان سرطان مری معمولاً ترکیبی از جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و در موارد خاص، ایمونوتراپی است. انتخاب روش مناسب به مرحله بیماری، محل تومور و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.

۱. درمان در مراحل اولیه

در مراحل خیلی زودهنگام که سرطان هنوز به لایه‌های عمیق‌تر مری نفوذ نکرده است، می‌توان از روش‌های اندوسکوپیک استفاده کرد. این روش‌ها بدون نیاز به جراحی باز انجام می‌شوند و شامل:

• برداشت مخاطی اندوسکوپیک (EMR)
• برداشت زیرمخاطی اندوسکوپیک (ESD)

در این روش‌ها، بخش درگیر از دیواره داخلی مری جدا می‌شود و بیمار معمولاً در مدت کوتاهی بهبود می‌یابد. این روش برای تومورهای کوچک و سطحی بسیار مؤثر است.

۲. درمان ترکیبی برای مراحل پیشرفته‌تر

اگر تومور عمق بیشتری داشته باشد یا به غدد لنفاوی گسترش یافته باشد، معمولاً از درمان ترکیبی استفاده می‌شود:

• ابتدا شیمی‌درمانی و پرتودرمانی همزمان (درمان نئوادجوانت) انجام می‌شود تا اندازه تومور کوچک‌تر شود.
• سپس بیمار برای جراحی برداشت مری (ازوفاژکتومی) آماده می‌شود.

این روش یکی از مؤثرترین درمان‌هاست و در بسیاری از بیماران باعث افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی می‌شود.

۳. درمان در مراحل غیرقابل جراحی یا متاستاتیک

در بیمارانی که سرطان به اندام‌های دیگر پخش شده یا شرایط جسمی آن‌ها برای جراحی مناسب نیست، تمرکز درمان بر کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی است. در این بیماران از شیمی‌درمانی، پرتودرمانی تسکینی و در برخی موارد ایمونوتراپی (درمان با داروهای تقویت سیستم ایمنی) استفاده می‌شود. همچنین گاهی استنت مری قرار داده می‌شود تا مسیر عبور غذا باز بماند و بیمار بتواند راحت‌تر تغذیه کند.

جراحی سرطان مری

جراحی اصلی‌ترین روش درمان در مراحل قابل جراحی است و هدف آن برداشتن کامل تومور و غدد لنفاوی اطراف است. این جراحی ازوفاژکتومی نام دارد و می‌تواند به چند روش انجام شود:

1. جراحی باز سنتی: از طریق برش در قفسه سینه و شکم.
2. جراحی کم‌تهاجمی (لاپاروسکوپی یا توراکوسکوپی): با چند برش کوچک انجام می‌شود، خون‌ریزی کمتر و بهبودی سریع‌تری دارد.
3. جراحی رباتیک: در مراکز پیشرفته انجام می‌شود و دقت بالاتری دارد.

در بیشتر موارد، بخش باقی‌مانده مری با استفاده از معده یا قسمتی از روده بازسازی می‌شود تا مسیر عبور غذا حفظ شود.

درمان‌های نوین در سرطان مری

در سال‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در درمان سرطان مری حاصل شده است:

• استفاده از ایمونوتراپی مانند (Pembrolizumab) برای تقویت سیستم ایمنی بدن در مقابل سلول‌های سرطانی.
• درمان‌های هدفمند بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی تومور.
• روش‌های اندوسکوپی پیشرفته با کمک هوش مصنوعی برای تشخیص ضایعات کوچک در مراحل اولیه.
• جراحی‌های کم‌تهاجمی و رباتیک برای کاهش عوارض پس از عمل.

این پیشرفت‌ها امید تازه‌ای برای بیماران ایجاد کرده و آینده درمان سرطان مری را روشن‌تر کرده است.

مراقبت و تغذیه پس از جراحی

دوره نقاهت پس از جراحی سرطان مری بسیار مهم است. بیمار معمولاً چند روز در بخش مراقبت ویژه بستری می‌شود تا عملکرد تنفس و بلع کنترل گردد.

• تغذیه ابتدا از طریق لوله تغذیه انجام می‌شود تا مری فرصت ترمیم داشته باشد.
• پس از مدتی، بیمار به تدریج با مایعات و سپس غذاهای نرم تغذیه می‌شود.
• فیزیوتراپی تنفسی، رعایت رژیم غذایی سبک و پیگیری‌های منظم در ماه‌های بعدی بسیار ضروری است.

معرفی بهترین متخصص توراکس برای جراحی مری

سرطان مری از جمله بیماری‌های خطرناک اما قابل درمان است، به‌ویژه اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود. درمان این سرطان معمولاً به همکاری چند تخصص مانند  جراح توراکس، انکولوژیست، متخصص گوارش و متخصص تغذیه نیاز دارد. انتخاب پزشک باتجربه و مرکز درمانی مجهز، نقش مهمی در موفقیت درمان و کاهش عوارض دارد.

دکتر کتایون رحمدل فوق تخصص جراحی قفسه سینه (توراکس) و مدیرعامل و عضو هیئت مدیره بیمارستان رسالت تهران با بهره‌گیری از روش‌های نوین تشخیصی و جراحی کم‌تهاجمی، آماده ارائه خدمات تخصصی در زمینه درمان بیماری‌ها و سرطان‌های قفسه سینه از جمله سرطان مری می‌باشد.

ایشان با تسلط بر تکنیک‌های پیشرفته مانند آندوسکوپی تشخیصی با بیوپسی دقیق، جراحی از طریق توراکوسکوپی (VATS)، ازوفاگوکتومی کم‌تهاجمی و همکاری نزدیک با تیم انکولوژی برای شیمی‌درمانی نئوادجوانت یا ادجوانت، بهترین نتایج درمانی را برای بیماران فراهم می‌آورند. استفاده از تجهیزات مدرن تصویربرداری (پت‌اسکن، اندوسونوگرافی) و برنامه‌ریزی درمانی چندرشته‌ای (Tumor Board) در کلینیک دکتر رحمدل، دقت تشخیص و اثربخشی درمان را به حداکثر می‌رساند.

علاوه بر درمان، حمایت تغذیه‌ای، بازسازی عملکرد بلع و پیگیری منظم پس از جراحی از اولویت‌های تیم درمانی ایشان است تا کیفیت زندگی بیماران پس از درمان حفظ شود.

برای مشاوره تخصصی، ارزیابی مرحله بیماری و شروع درمان به‌موقع با مطب دکتر کتایون رحمدل تماس (0۲۱۲۲۸۶۱۶۸۴) تماس بگیرید و یا برای نوبت‌دهی آنلاین به وب سایتwww.dr-rahmdel.com   مراجعه کنید.